Crisis en geluk

Hoezo crisis? Aan Sinterklaas lijkt de crisis te zijn voorbijgegaan, er worden dan wel minder cadeaus gekocht, maar het budget blijft hetzelfde. En als de voortekenen niet bedriegen dan geldt hetzelfde voor de Kerst en Oud en Nieuw. Ook is de crisis geen echt thema op verjaarspartijtjes, op het werk bij de koffiemachine of in de kroeg. Wellicht met uitzondering van diegenen die ten gevolge van de crisis hun baan hebben verloren, maar dat zijn er vooralsnog niet zoveel. Voorlopig lijkt Nederland zich drukker te maken om de Mexicaanse griep dan om de economische crisis.

Sinterklaas

Betekent dit dat die crisis helemaal geen merkbare sporen achterlaat? Of zijn die sporen misschien wat minder zichtbaar dan Sinterklaas- en Kerstinkopen doen vermoeden? Inderdaad, het lijkt er op dat er wel degelijk iets in de hoofden van de mensen is veranderd ten gevolge van de crisis. En het merkwaardige is dat deze verandering tegengesteld is aan wat je op het eerste gezicht zou verwachten.

In tijden van crisis, zo zou je denken, worden mensen pessimistischer, zijn ze minder enthousiast over hun werk en wordt het hebben van geld belangrijker gevonden dan de kwaliteit van het werk. Immers crisis betekent per definitie onzekerheid en in tijden van onzekerheid worden mensen somber, raken ze gestrest en potten hun geld op. De crisis als allesbedekkende grauwsluier over ons bestaan.

Meer bevlogen

Maar wat blijkt? Het tegengestelde is het geval. Ik noem twee voorbeelden. Werknemers in Nederland blijken op dit momet meer bevlogen te zijn dan ruim een jaar geleden voordat de crisis uitbrak. Althans, dit komt naar voren uit een recent onderzoek dat c4ob in opdracht van NRC heeft uitgevoerd. Evenals in de zomer van 2008 - voor de crisis - vulden ruim 4.000 werkende, Nederlanders een vragenlijst in via de website van NRC. Deze groep bestond hoofdzakelijk uit hoger opgeleiden. Daarom past hier ook wel enige relativering van de onderzoeksresultaten. De klappen vallen vooralsnog toch voornamelijk onder lager opgeleiden. Maar toch blijft het een in het oog springende conclusie.

Coca Cola

Deze opmerkelijke Nederlandse bevinding staat niet alleen. Coca Cola deed een soortgelijk onderzoek in Spanje, het land waar ik momenteel voor enkele weken verblijf in het kader van een gastdocentschap. Als Leitmotiv is door Coca Cola gekozen voor een strofe uit een populair Spaans deuntje "Tres cosas hay en la vida, salud, dinero y amor". (Het leven bestaat uit drie dingen, gezondheid, geld en liefde). De frisdrankfabrikant was dus nieuwsgierig naar hoe het voor en na de crisis staat met de gezondheid, het geld en de liefde van de gemiddelde Spanjaard. En wat bleek?

Het belang dat aan geld wordt gehecht is in 2009 ten opzichte van 2008 gedaald. Anno 2009 vindt slechts 7% van de Spanjaarden geld het belangrijkste in het leven. Voor de crisis was dat nog 17%. Gezondheid wordt evenals een jaar geleden door ongeveer een derde als het belangrijkst beschouwd. De liefde geldt onbetwist voor 54% van de Spanjaarden als het meest belangrijke in hun leven, belangrijker dus dan geld of gezondheid. Voor de crisis was dit "slechts" 32%, ongeveer even belangrijk als gezondheid. Voor ons, flegmatieke Noorderlingen, bevestigt dit het beeld nog eens de romantische inslag van de bewoners van het Iberische schiereiland. Maar dat terzijde.

Blij zijn met wat je hebt

Hoe moeten we deze tegen-intuïtieve Nederlandse en Spaanse bevindingen verklaren? Hoe komt het dat mensen in tijden van crisis juist meer bevlogen op hun werk zijn en meer belang hechten aan innige relaties met anderen en juist minder aan geld? Een mogelijke verklaring zou kunnen liggen in het tellen van onze zegeningen op het moment dat deze worden bedreigd. Namelijk, wanneer er sprake is van crisis en onzekerheid vallen we terug op de dingen die écht van belang zijn. Geld en materiële zaken leggen het dan af tegen liefde, genegenheid en geborgenheid in relaties met anderen. En we zijn blij (spreek: bevlogen) met datgene (spreek: werk) wat we hebben. Oftewel, de waardering voor ons werk stijgt naarmate het meer wordt bedreigd. Dit komt overeen met een andere veelvuldig gerepliceerde onderzoeksbevinding namelijk dat in tijden van laagconjunctuur minder door werknemers wordt verzuimd dan in tijden van hoogconjunctuur. Immers, in dergelijke onzekere tijden zou men zijn baan gemakkelijk kunnen verliezen. In tijden van laagconjunctuur wordt een baan kennelijk als belangrijker gezien dan wanneer het goed gaat. Dit onder het motto: houden wat je hebt.

Het lijkt er dus op dat de crisis zich niet zozeer uit in het (koop)gedrag van mensen, maar wel in datgene wat ze écht belangrijk in het leven vinden. Zo bezien geeft de crisis dus aanleiding tot bezinning. En zoiets past heel mooi bij het naderende einde van het jaar.

Print artikel | Bookmark

0 reactie(s) voor "Crisis en geluk"

Plaats een reactie:

Naam:  

Email:  

Website:

Reactie: