Gezondheidszorgen? Van preventie naar amplitie

De term "amplitie" zal u naar aller waarschijnlijkheid niets zeggen. Dat kan kloppen want ik heb hem zelf verzonnen. Soms moet je een nieuw woord verzinnen wanneer het bestaande vocabulaire tekort schiet. En dat was hier het geval. Amplitie komt van het Latijnse amplio dat uitbreiden, vergroten of versterken betekent. Wat moet er dan zonodig uitgebreid, vergroot of verstekt worden?

We gaan naar de dokter wanneer we ziek zijn, of naar de psycholoog of een andere hulpverlener wanneer we in de problemen zitten. Die mensen werken in de gezondheids- of welzijnzorg en houden zich bezig met onze lichamelijke en geestelijke gezondheid..Maar is dat wel zo?

Stelt u zich voor u gaat - gezond en wel - naar de dokter. Wanneer u bent gaan zitten vraagt hij u: "Wat mankeert er aan?" En dan antwoordt u: "Helmaal niets dokter, ik voel me kerngezond en topfit, en dat wil ik graag zou houden. Wat adviseert u mij?" Hij zou u heel erg vreemd aankijken en op zoek gaan naar een verborgen psychiatrisch ziektebeeld Hysterie, oftewel een pathologische behoefte aan aandacht lijkt daarvoor een goede kandidaat.. Wie stapt immers zomaar bij een dokter binnen om gezond te willen blijven? Daar is de gezondheidszorg toch niet voor?

Gezondheidszorg of Ziekenzorg?
Alhoewel de naam anders doet vermoeden gaat het in de gezondheidszorg helemaal niet om gezondheid maar om ziekte. "Ziekenzorg" en "onwelzijnszorg" klopt dus meer met de feiten. Je gaat als zieke naar de dokter om beter te worden, niet om gezond te blijven. Dokters weten heel veel van ziektes, maar heel weinig van gezondheid. Ik heb eens een hele zaal met artsen in verwarring gebracht door te vragen wie wist wat gezondheid was. "Afwezigheid van ziekte" was het eensluidende antwoord. Maar het is natuurlijk een flauwe truc door iets te definiëren als de afwezigheid van iets anders. Kennelijk hebben dokters niet geleerd om in termen van gezondheid, maar alleen in termen van ziekte, of de afwezigheid daarvan, te denken.

Nu maken we even een stap naar het gebied van arbeid en gezondheid. We hebben het dan over bedrijfsgezondheidszorg en psychologie van arbeid en gezondheid. Ook bij deze disciplines gaat het om het beter maken van "zieke" mensen, bijvoorbeeld werknemers met RSI of burnout. Nu zult u natuurlijk zeggen dat het ook om preventie gaat, en daarin heeft u gelijk. Maar preventie gaat van hetzelfde paradigma uit, namelijk het voorkomen van ziekte in plaats van het zorgen dat gezonde werknemers gezond blijven.

Amplitie
En daar komt "amplitie" om de hoek kijken. Bij amplitie gaat het om een "positieve" benadering die gericht is op het uitbreiden, vergroten of versterken van het gezonde (psychische) functioneren van werknemers. In plaats van het behandelen of voorkomen van burnout gaat het om het vergroten van bevlogenheid van werknemers. Dit impliceert een "Gestalt-switch", een radicale wisseling van perspectief. Niet langer staat het behandelen (curatie) of voorkomen (preventie) van ellende centraal, maar het versterken (amplitie) van de positieve kanten van mensen. We hebben het dan over ongeveer 90% van de werkende bevolking, uitgaande van het CBS-gegeven dat het percentage burnout gevallen al jarenlang rondom de 10% schommelt. Met ander woorden, getalsmatig gezien zet het bevorderen van bevlogenheid meer zoden aan de dijk dan het voorkomen van burnout. 

Een dokter die deze switch gemaakt heeft zou u niet als een hysterische aandachttrekker beschouwen maar als iemand die verantwoordelijkheid neemt voor zijn eigen gezondheid. En natuurlijk zou hij u van deskundig advies voorzien. Zo ver is het helaas nog lang niet.

Ouweneel, E., Schaufeli, W.B. & Le Blanc, P. (2009). Van preventie naar amplitie: Interventies voor optimaal functionerende werknemers. Gedrag & Organisatie, 22(2), 118-135.

Print artikel | Bookmark

0 reactie(s) voor "Gezondheidszorgen? Van preventie naar amplitie"

Plaats een reactie:

Naam:  

Email:  

Website:

Reactie: